Categorieën
Verhalen

Dr Serge Munane: “Ik vind het fantastisch dat Artsen Zonder Vakantie oog heeft voor psychiatrie en geestelijke gezondheidszorg.”

Beter begrijpen

De eerste jaren van zijn studies volbracht Dr Serge Munane in Rwanda en kwam daar als pas afgestudeerde dokter in contact met een groot aantal psychisch kwetsbare jongeren, als gevolg van het grote geweld dat het land kende tijdens de genocide. “Ik wilde hen helpen door hen beter te begrijpen maar ik had onvoldoende bagage op dat ogenblik. Zo ben ik me gaan verdiepen in het domein van de psychiatrie, een onderdeel van de gezondheidszorg dat nog steeds te weinig aandacht krijgt in landen als DR Congo en Burundi. Er is weinig overheidssteun en geestelijke gezondheidsproblemen worden onvoldoende erkend, ondanks tussenkomst van enkele internationale organisaties.

Zelfs de meeste gezondheidswerkers hebben te weinig kennis over mentale gezondheid. Waardoor er te weinig rekening mee wordt gehouden bij doorverwijzingen naar specialisten.”

Nabije gids

Dr Serge Munane kwam voor het eerst in contact met Artsen Zonder Vakantie tijdens zijn Belgische stage in het Sint-Elisabeth ziekenhuis in Ukkel toen zijn mentor, Dr De Hertogh hem introduceerde. Hij noemt zichzelf liever een ‘accompagnant de proximité’, een nabije gids zou je kunnen zeggen, in zijn taak de neuro-psychiatrische centra te ondersteunen. “De eerste drie jaren werkten we vooral aan de verbetering van de patiëntenzorg, door het versterken van de geïndividualiseerde zorg voor patiënten die langere tijd gehospitaliseerd zijn. We voorzien per patiënt één verpleegkundige of dokter, ondanks het personeelstekort, die hen individueel opvolgt en een uniek dossier opmaakt. We bepalen een circuit, een volgorde van onderzoeken en zorgen die een patiënt moet doorlopen. Zo structureerden we de zorgverlening waardoor de kwaliteit verhoogt.”

“De eerste drie jaar werkten we vooral aan het verbeteren van de kennis en kwaliteit van de patiëntenzorg, door het versterken van de geïndividualiseerde zorg voor patiënten die meer tijd nodig hebben tijdens hun ziekenhuisopname. We voorzien, ondanks het gebrek aan gekwalificeerd personeel, één verpleegkundige of één arts per patiënt, die hem individueel volgt en één dossier bijhoudt.

Holistisch

“Vanaf 2019 legden we samen met Artsen Zonder Vakantie meer de focus op crisissituaties binnen de psychiatrie, wat een groeiende nood is in Burundi. We ontvangen de patiënten met een multidisciplinair team op de spoed. Dat team bestaat uit een psychiater of een dokter met psychiatrische kennis, psychologen, verpleegkundigen maar ook iemand van de sociale dienst. We gaan holistisch te werk zodat we beter kunnen evalueren waar de patiënten nood aan hebben en op welke afdeling ze best worden opgenomen. We willen deze methodologie graag in andere landen implementeren om een holistisch antwoord te bieden op de behoeften van patiënten met mentale uitdagingen.”

Samenwerking is de essentie

Dokter Munane voelt een enorme honger naar kennis bij het personeel van beide centra. “Het is mijn drijfveer om dit te doen. Mensen willen zich verbeteren, groeien, ervaringen delen, bijleren zodat iedereen geniet van de vooruitgang die we samen boeken. Dat vind ik trouwens zo krachtig aan de manier van werken van Artsen Zonder Vakantie. De teams tijdens de zendingen worden multidisciplinair samengesteld om zo een mooie synergie te bereiken. Dat komt voor mij overeen met de essentie van psychiatrie. Je kan een patiënt niet begrijpen vanuit je gesloten kabinet. Daarvoor is de problematiek bij de mensen vaak te complex. Je moet daar samen aan werken. En dat is waar Artsen Zonder Vakantie voor staat: samenwerking en kennis delen.”

Tekst: Ann Palmers

Categorieën
Verhalen

Dr. Oscar Ntihabose: “Het is zoeken hoe we ons personeel kunnen behouden.”

Specialisten op honderd kilometer

Dr. Oscar Ntihabose is sinds 2016 directeur van het ziekenhuis van Muramvya in Burundi. Als eerste referentieziekenhuis van het district krijgen ze patiënten doorverwezen vanuit de vijftien gezondheidscentra in de regio en naburige provincies. Artsen Zonder Vakantie werkt al acht jaar samen met het hospitaal. “Onze eerste zendingen waren vooral met Belgische specialisten in verloskunde, basischirurgie, labo en hygiëne. Van zodra we wisten dat ze hier twee weken op zending zouden komen, verwittigden we alle mensen via de kerk en andere kanalen om zich te komen melden. De vrijwilligers wisselden kennis uit en opereerden samen met de lokale artsen hernia’s, tumoren en andere urgenties. Eens de dokters terug vertrokken, moesten we de patiënten doorverwijzen naar nationale referentieziekenhuizen in de hoofdstad Bujumbura. Je begrijpt dat dat voor de boeren hier niet gemakkelijk is. De reis heen en terug is al honderd kilometer en dan heb ik het nog niet over de dure consultatie- en medische kosten.”

Van nood naar deugd

Sinds de socio-politieke veranderingen in het land in 2015 konden de partnerziekenhuizen geen Belgische vrijwilligers meer ontvangen. Artsen Zonder Vakantie ging op zoek naar Burundese specialisten om de ziekenhuizen toch te blijven steunen. “Die uitwisselingen met lokale experten zijn een schot in de roos. Negentig procent van onze specialisten werken allemaal in Bujumbura. Dankzij de financiële tussenkomst van Artsen Zonder Vakantie konden we hen naar hier halen om onze patiënten te behandelen en ons personeel ter plaatse op te leiden.”

Goed georganiseerd

Dr. Oscar Ntihabose is tevreden over de evolutie die zijn hospitaal de voorbije jaren heeft gekend. “We zijn het drukst bezochte publieke ziekenhuis van de omgeving. Onze patiënten zeggen regelmatig dat ze graag naar hier komen omdat we zo goed georganiseerd zijn. Zo hebben we onze manier van steriliseren bijvoorbeeld uniform aangepakt over alle diensten heen. Voordien deed iedereen het op zijn eigen manier. Onze artsen, die allemaal generalisten zijn, kunnen nu echo’s nemen en interpreteren, baarmoederverwijderingen en andere ingrepen uitvoeren. Dat konden ze daarvoor niet.”

Strijd om beste kracht

De grootste uitdaging voor dit ziekenhuis blijft de zelffinanciering, zoals bij de meeste partnerziekenhuizen van Artsen Zonder Vakantie. Alsook de mobiliteit van het personeel. “Dankzij de vormingen geraakt ons personeel beter gekwalificeerd en bijgevolg gewild door andere instituten. Zo hebben we al verschillende mensen zien vertrekken die hier een opleiding genoten. Het blijft dus zoeken naar de juiste strategie om onze mensen gemotiveerd te houden om bij ons te blijven. Ik zie oplossingen op academisch niveau om de opleidingen aan te passen en op centraal niveau zouden er middelen kunnen gezocht worden om zorgpersoneel op te leiden zodat we niet hoeven te strijden om elkaars beste krachten.”

Ingeslagen pad verder zetten

Tot slot wenst hij Artsen Zonder Vakantie een goede voortzetting van het ingeslagen pad. “Het is één van de drie belangrijkste partners van ons ziekenhuis die zichtbare resultaten heeft geboekt. Ik hoop dat ze voor andere regio’s evenveel kunnen betekenen. Hun manier van werken werd trouwens opgepikt door het Ministerie van Volksgezondheid. Elk districtshospitaal is nu verplicht om bij bepaalde chirurgische ingrepen een basispakket van zorgen aan te bieden. Dat was op initiatief van Artsen Zonder Vakantie. Daar zijn we ontzettend dankbaar voor.”

Tekst: Ann Palmers

Categorieën
Verhalen

Ortwin Boone van Bank Van Breda: “Ik heb een diep respect voor het engagement van zorgverstrekkers.”

Zestien uur per dag opereren

In 2004 leerde Ortwin Boone een arts kennen die in zijn vrije tijd zendingen deed voor Artsen Voor Vakantie. “Die man vertelde telkens zo gepassioneerd over zijn engagement tijdens zo’n zending, de operaties die hij uitvoerde en hoe dankbaar de lokale mensen waren. Niet enkel de patiënten maar ook de lokale artsen en verpleegkundigen, voor wat ze samen verwezenlijkten.” Het toeval wil dat Ortwin net datzelfde jaar tijdens een persoonlijke reis met zijn eigen ogen zag welke impact zo’n zending heeft en hoe groot het engagement is van vrijwilligers. “Opereren en opleidingen geven gedurende veertien tot zestien uur per dag waren meer regel dan uitzondering. Want ‘anders waren al die mensen van heinde en ver voor niets gekomen’.”

Westen is bevoorrecht

Dat maakte dat hij de bank motiveerde Artsen Zonder Vakantie te steunen. “We leven in het Westen in een bevoorrechte wereld. Iets terugdoen voor mensen die het zoveel zwaarder hebben is een must. Dit is een voorbeeld waar wij als bank onze maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Dat deden we al voor dit begrip ‘common good’ werd. Wij geloven in Artsen Zonder Vakantie omdat ze samen met het lokale personeel, nieuwe technieken en inzichten introduceren zodat hulp op termijn overbodig wordt of op andere plaatsen kan ingezet worden.”

Corona opent ogen

Ortwin vergelijkt de werking van de ngo als een olijfolievlek: de inspanningen van vele geëngageerde vrijwilligers worden lokaal opgepikt en zo kunnen er elk jaar meer en meer patiënten van genieten.  Soms lijkt het een druppel op een hete plaat, maar voor vele mensen maken al die inspanningen werkelijk een verschil. Ik heb een enorme bewondering voor mensen in de zorg. Daar wordt vaak te weinig aandacht aan besteed en respect voor betoond. Corona heeft dit plotseling gewijzigd en de ogen geopend. Ik hoop dat we ons dit ook in normale omstandigheden zullen blijven herinneren. Bij Artsen Zonder Vakantie komt dit allemaal samen, over ziekenhuizen, individuen en landen heen. Dat is solidariteit in zijn mooiste vorm.”

Tekst: Ann Palmers

Categorieën
Verhalen

Zuster Marie Goretti Mukakarake: “Ik zie de kwaliteit van onze diensten en personeel toenemen.”

Te weinig plaats

Zuster Marie Goretti Mukakarake werkt al elf jaar in het districtsziekenhuis van Mibilizi, in het Westen van Rwanda. Het is een referentiehospitaal voor elf gezondheidscentra binnen een populatie van 305.000 inwoners. Het ziekenhuis ligt in de buurt van de Burundese en Congolese grenzen en wordt daardoor vaak bezocht. “Het is een oud ziekenhuis dat in 1952 werd gebouwd door Belgische missionarissen. Er is te weinig plaats om alle patiënten op te vangen. We kijken dan ook uit naar de bouw van de nieuwe materniteit.”

Te weinig personeel

De materniteit telt momenteel 56 bedden maar als ‘soeur Goretti’ rekening houdt met het aantal bevallingen per maand, heeft ze er eigenlijk dubbel zoveel nodig. Ze plaatsen hier en daar wat bedden bij of soms moeten vrouwen met twee tegelijk in één bed liggen. “Naast te weinig bedden, hebben we ook te weinig personeel om de patiënten te verzorgen. Momenteel geef ik leiding aan 76 verpleegkundigen en verloskundigen. We hebben zo’n 300 bevallingen per maand. Voor al dit werk op de verschillende afdelingen zou ik eigenlijk moeten kunnen rekenen op minimaal 130 verpleeg- en verloskundigen.”

Daling sterfte bij moeder en kind

Ondanks de moeilijke werkomstandigheden, is Marie Goretti blij met de evolutie die de materniteit en andere departementen de voorbije jaren hebben doorgemaakt. Sinds achttien jaar is Artsen Zonder Vakantie er actief. Daarnaast krijgt het katholieke ziekenhuis ook subsidies van het Rwandese ministerie van gezondheid en steun van andere internationale ngo’s. “Dankzij die inspanningen konden we de overlijdens van moeders tijdens hun kraamtijd terugdringen. Omstreeks 2010 werden er jaarlijks zo’n vijftien stervende vrouwen geregistreerd, terwijl we er vorig jaar drie verloren. In diezelfde periode verloren we 20% van de pasgeborenen. Nu is dat vijf tot acht procent. De realiteit blijft hard maar we boeken dus duidelijk vooruitgang zodat we de mensen beter kunnen verzorgen die het zo hard nodig hebben.”

Personeel beter gekwalificeerd

In die achttien jaar reisden verschillende Belgische chirurgen, pediaters en vroedvrouwen, waaronder Rita Van Theemse naar het ziekenhuis om kennis uit te wisselen over basischirurgie, orthopedie en de zorgen voor moeder en kind.

“Ik merk dat het personeel nu beter gekwalificeerd is. We hebben geen specialisten in het Mibilizi-ziekenhuis maar de bijdrage van Artsen Zonder Vakantie is ongeëvenaard en leidde tot enorme technische verbeteringen in zowel verpleegkundige- als medisch-chirurgische technieken. Zo zien we een enorme vooruitgang in de behandeling van gecontroleerde hersenkoeling bij pasgeborenen met zuurstoftekort en in de strijd tegen infecties via goede ziekenhuishygiëne. Ook betere orthopedische behandelingen via externe fixatoren, verbetering van de patiëntenopvolging na operatie, een enorme vooruitgang van artsen bij de behandeling van postpartumbloedingen, betere echografie, ondersteuning op de afdeling fysiotherapie, levering van poedermelk voor moeders die geen borstvoeding kunnen geven, en ga zo maar door.”

Blijven groeien

Momenteel wacht het ziekenhuis op de levering van een anesthesietoestel en een echograaf als donatie van Artsen Zonder Vakantie. “We hebben er lang op gewacht maar ze zouden nu één van de dagen moeten aankomen. Een gebrek aan materiaal is hier een groot probleem. Maar dankzij Artsen Zonder Vakantie krijgen we deze toestellen alsook medicijnen. We hopen dat de zendingen terug kunnen doorgaan eens de covid-pandemie wat is gaan liggen. Want we willen blijven groeien en beter worden in onze zorgverlening naar de patiënten toe. Bedankt om ons hierbij al die jaren te steunen.”

Tekst: Ann Palmers

Categorieën
Verhalen

Elies Van Belle, algemeen directeur van Memisa: “Een goede gezondheid is de voorwaarde om elk ander project waar te maken.”

Geen sexy thema

Elies Van Belle is sinds één jaar, ‘een pittig jaar’, algemeen directeur van Memisa, een Belgische ngo actief in medische ontwikkelingssamenwerking. Memisa ijvert om de kwaliteit van de basisgezondheidszorg te verhogen én toegankelijk te maken voor elke persoon, ongeacht zijn afkomst of financiële situatie. “Dat is mijn drijvende kracht. Ik heb een tiental jaar in Afrika gewerkt, steeds in post-urgente programma’s, waar telkens het belang bleek van goed functionerende gezondheidsdiensten. Basisgezondheidszorg is niet meteen het meest sexy thema, in vergelijking met noodhulp en specifieke ziektebestrijding. Het lijkt nogal vaag en verandering van een systeem vraagt tijd, maar ik ben ervan overtuigd dat dit is waar we samen met Artsen Zonder Vakantie rond moeten werken. Je kan niet gerust leven als je je zorgen moet maken over waar je terecht kan als je ziek bent.”

Som van de delen

Artsen Zonder Vakantie en Memisa werken complementair in België, Benin, Burundi, en in vijf gezondheidszones in DR Congo. “In België werken we zowel met Artsen Zonder Vakantie als Dokters van de Wereld samen aan sensibilisering rond toegang tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg voor iedereen. Door onze krachten te bundelen winnen we aan slagkracht om zoveel mogelijk mensen bewust te maken van het belang van wereldwijde gezondheidszorg. In de Afrikaanse landen focust Artsen Zonder Vakantie op capaciteitsversterking van de ziekenhuizen, terwijl wij werken op de verbetering van de gezondheidsstructuren. Zo heeft Artsen Zonder Vakantie bijvoorbeeld in de gezondheidszone Popkabaka in DR Congo gewerkt rond onderhoud van biomedisch materiaal en kocht Memisa nieuwe batterijen aan voor de zonnepanelen. Artsen Zonder Vakantie werkt er ook rond capaciteitsversterking van vroedvrouwen en artsen in de kraamkliniek, Memisa kocht op zijn beurt chirurgisch materiaal aan voor het uitvoeren van keizersneden en financierde de hospitaalapotheek. Vorig jaar bundelden we onze krachten in DR Congo bij de ondersteuning van de lokale gezondheidsautoriteiten om de covid-pandemie te bestrijden. Memisa financierde bijvoorbeeld een opleiding over preventie en correcte behandeling en Artsen Zonder Zonder Vakantie zorgde voor de financiering van beschermingsmiddelen (maskers, gels, emmers om de handen te wassen, infrarood thermometers, enzovoort). Zo wordt onze samenwerking meer dan de som van de delen.

Deze complementaire samenwerking toont zich ook in het feit dat Memisa inzet op de financiële toegang tot gezondheidszorg en Artsen Zonder Vakantie op de kwaliteit van de gezondheidszorg. Ik kijk er naar uit om dit alles samen met het team van Artsen Zonder Vakantie verder aan te gaan.”

Tekst: Ann Palmers

Categorieën
Verhalen

Dr Kash Marcellin Karubara: “Uitwisselingen tussen medische experten zullen altijd noodzakelijk blijven”

Versterking

Na zijn master in Volksgezondheid in Antwerpen aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde in 2012, werd hij gevraagd om zendingen van Artsen Zonder Vakantie in goede banen te leiden in Burundi. Op dat ogenblik trokken hoofdzakelijk Belgische artsen en verpleegkundigen als vrijwilligers naar de partnerziekenhuizen in het kader van humanitaire zendingen. Vanaf 2013 besloot Artsen Zonder Vakantie de aanpak te wijzigen naar capaciteitsversterking op diverse niveaus. Dat is het moment waarop Dr Kash Marcellin Karubara voltijds begon te werken als lokaal medisch adviseur voor de regio van de Grote Meren (Oost-Congo, Rwanda en Burundi).

“Sindsdien werken we met capaciteitsversterkende trajecten die worden opgesteld samen met de partnerziekenhuizen.  De partner staat centraal. We begeleiden hen bij een zelfevaluatie om de prioritaire behoeften van het ziekenhuis te identificeren om patiënten goede kwalitatieve zorg te kunnen bieden. Zo worden partnerziekenhuizen versterkt op medisch, technisch en organisatorisch vlak. Het is een benadering waar ik me helemaal in kan vinden. De zorgverleners in onze ziekenhuizen (medisch en paramedisch) krijgen een opleiding en geven deze kennis op hun beurt weer door aan andere collega’s. Vervolgens zorgen ze zelf voor hun patiënten binnen hun verantwoordelijkheidsgebied.”

Complementaire artsen

Met die veranderende aanpak werd ook meer ingezet op lokale uitwisselingen. “Als gevolg van de politieke veranderingen in Burundi in 2015 werden de grenzen gesloten. We konden geen buitenlandse artsen meer ontvangen. Daardoor zochten we lokaal naar de juiste mensen. Een externe evaluatie werd uitgevoerd en toonde de meerwaarde van lokale expertise aan. Afrika is niet meer wat het 20 à 30 jaar geleden was. Wij hebben momenteel goede expertise in verschillende domeinen. Het voordeel is dat lokale experten zich gemakkelijker aan de lokale situatie kunnen aanpassen. Ze spreken Kirundi of Swahili. Dat bevordert het doorgeven van nieuwe technieken en het aanleren van nieuwe kennis. Bovendien maakt het de connectie met de patiënten en ziekenhuiscollega’s gemakkelijker.”

Betekent dit dat er een einde in zicht is qua Belgische zendingen? Dr. Kash Marcellin Karubara, zelf arts, vindt dat beiden naast elkaar kunnen bestaan. Hij ondervindt dat Belgische en lokale experten perfect complementair kunnen werken. Bijvoorbeeld wat betreft gespecialiseerde vormingen waarbij lokale expertise nog niet aanwezig is, maar ook op het gebied van ziekenhuismanagement, trainingen van experten en algemene kennisuitwisseling onder experten.

Fier

Ondertussen werkt hij al acht jaar als lokaal medisch adviseur. “Ik ben fier op wat ons geweldige team de voorbije jaren bereikte. Zoals de extra Europese financiering die we in 2019 binnenhaalden voor een driejarig project, ter waarde van 1 500 000 euro.

Dit heeft het mogelijk gemaakt om te investeren in de integratie van de geestelijke gezondheidszorg in Burundi en te werken aan betere omstandigheden in onze partnerziekenhuizen. Bijvoorbeeld de verbetering van de patiëntendoorstroom tot in het operatiekwartier, een goede sterilisatieservice, enzovoort. We hebben ook de pediatrische noodprotocollen gestandaardiseerd voor de hele provincie Zuid-Kivu, die twee keer zo groot als België is. Deze protocollen hebben een grote impact op het terugdringen van kindersterfte in noodsituaties. Vroeger deed elk ziekenhuis de dingen op zijn eigen manier, maar dankzij de protocollen is dat nu gestandariseerd en weet iedereen hoe de juiste beslissingen en acties te nemen. Bovendien vroeg de minister van Volksgezondheid van Burundi alle actoren om de aanpak van de capaciteitsversterking van de districtsziekenhuizen in de districtschirurgie te harmoniseren. Als benchmark is gekozen voor de methodiek van Artsen Zonder Vakantie, de bekroning van al die jaren werk. We hebben ook andere noodzakelijke acties uitgevoerd, zoals de lokale aankoop van medicijnen. Die kwamen vroeger bijna uitsluitend uit België. Artsen Zonder Vakantie droeg bij aan de financiering van audits op de kwaliteit van geneesmiddelen in landelijke distributiecentra van geneesmiddelen of lokale groothandels in de regio. De audits werden gedaan door Quamed.”

Op weg naar autonomie

Als brugfiguur tussen de lokale overheid en Artsen Zonder Vakantie blijft de erkenning als buitenlandse ngo een heet hangijzer voor Dr. Kash Marcellin Karubara.

“In Burundi genieten we al officiële erkenning, maar in Rwanda en DR Congo bijvoorbeeld nog niet. Dit betekent dat sommige acties die we in ziekenhuizen ondernemen niet worden ondersteund door de lokale overheid. Beschouw het als een normatief debat. Als er eenmaal overeenstemming is bereikt, bevordert dat eigenaarschap, duurzaamheid en het werken op lange termijn in ziekenhuizen.

Die duurzaamheid blijft precair door de beperkte investeringen van de verschillende overheden in de zorg.

Deze investeringen zijn niet voor morgen, maar zelfs al zouden die er zijn, dan nog blijven de uitwisselingen tussen medische experten noodzakelijk. Daarom werk ik zo graag voor Artsen Zonder Vakantie. Onze samenwerking zorgt ervoor dat wij als Afrikanen niet afhankelijk blijven van het Westen maar voorbereid worden op autonomie.

Tekst: Ann Palmers

Categorieën
Verhalen

Financieel manager Dirk Weets deelde tien jaar vrijwillig zijn kennis.

Kennisdeling

Ik kon me vooral vinden in de visie om niet enkel humanitaire hulp te bieden in Afrika. Die manier van hulp bieden, is vaak beperkt in tijd en wordt toegepast in crisissituaties. Maar Artsen Zonder Vakantie hamerde vooral op kennisdeling. Zodanig dat de mensen in moeilijke gebieden ook kunnen functioneren zonder hulp van buitenaf.

Hij startte aanvankelijk met helpen bij de boekhouding maar door zijn voormalige ervaringen als financieel directeur groeide zijn engagement al snel uit tot een managementfunctie. “Ik zat eigenlijk in een dubbele rol, enerzijds als vrijwilliger, want ik werkte onbezoldigd, maar anderzijds beschouwden ze me als vaste medewerker.”

Structuur en reorganisatie

Hoewel hij nooit ter plaatse ging, was hij vanuit België steeds heel nauw betrokken bij de projecten van de organisatie. “Ik vond dat ik er veel kon doen. Samen met de toenmalige directeur professionaliseerden we de werking. Zoiets doe je niet op één, twee, drie. Mijn job was nooit gedaan. Zo zorgde ik er mee voor dat er structuur kwam in de financiële opvolging. We reorganiseerden de fondsenwerving zodat er een betere basis was om de donateurs aan ons te binden. Ik liet een boekhoudkundige provisie aanleggen zodat we daar gedurende drie à vier jaar uit konden putten om te investeren in structureel materiaal voor het Zuiden. Ook de rapportering naar de overheid pakten we anders aan. Op die manier kon ik ervoor zorgen dat de relatie tussen Artsen Zonder Vakantie en de overheid terug op de rails zat. Daar ben ik wel fier op.”

Altijd in het hart

Nu hij bijna de 75 jaar benadert, bereikt hij de leeftijdsgrens om in de Algemene Vergadering te zetelen, een plaats die hij acht jaar koesterde. “Het is goed dat daar een limiet op staat maar voor sommige mensen komt dat altijd te vroeg hé. Artsen Zonder Vakantie heeft me altijd nauw aan het hart gelegen en dat zal altijd zo blijven.”

Tekst: Ann Palmers

 

Categorieën
Verhalen

Directrice Dr. Gisèle Fatuma Mayele: “Ik zie een enorme evolutie dankzij de steun van Artsen Zonder Vakantie.”

Vastberaden leiding

Het ziekenhuis Dr. Rau van Ciriri dat op negen kilometer ligt van het stadscentrum van Bukavu, hoofdstad van Oost-Congo, werkt al achttien jaar samen met Artsen Zonder Vakantie. Er werkt 140 man personeel voor zo’n 300-tal bedden en het ziekenhuis bestrijkt een populatie van 336 756 personen in de regio. De huidige directrice en gynaecologe, Dr. Gisèle Fatuma Mayele die voorheen directrice was van het Nyantende hospitaal, zo’n tien kilometer zuidwaarts, neemt sinds 2014 de leiding met een grote vastberadenheid.

Patiëntendossier leidt naar erkenning

Het ziekenhuis groeide uit tot een referentiehospitaal met een goede reputatie in de streek. “Daarin heeft Artsen Zonder Vakantie zonder twijfel een grote rol gespeeld,” vertelt ze onbeschroomd. “Die erkenning kregen we sinds we unieke patiëntendossiers invoerden. Dat was een idee van Artsen Zonder Vakantie. Ik herinner het me nog goed. Ik was net gestart in Ciriri in 2014. We gingen met het hele team naar het ziekenhuis van Walungu om te kijken hoe we zo’n dossiers qua organisatie moesten aanpakken. Ik dacht: dat lukt ons nooit. Maar dankzij Artsen Zonder Vakantie kregen we de juiste ondersteuning, waardoor elke patiënt nu een uniek dossier heeft. Dankzij het invoeren van die unieke dossiers, kunnen we patiënten veel beter opvolgen. Alles wordt hierin genoteerd en is toegankelijk voor alle artsen die de patiënt raadplegen. Zo kunnen we perfect opvolgen wie wanneer op consultatie komt of geopereerd werd, welke medicatie gebruikt wordt, wat de voorschriften inhouden, de opvolging, enzovoort. Op die manier worden patiënten veel beter geholpen, worden onnodige herhalingen of onderzoeken vermeden en kunnen we de kwaliteit van de zorg verbeteren, ook als een andere arts of verpleegkundige die bijvoorbeeld moet overnemen. Vandaag komen gezondheidswerkers uit andere ziekenhuizen naar hier om te kijken hoe we dat doen, zodat ze dit systeem kunnen overnemen.”

Vruchtbare samenwerking

 Directeur Dr. Gisèle Fatuma Mayele:

Ik apprecieer enorm dat Artsen Zonder Vakantie ons zelf onze noden laat formuleren en daar via zendingen en opleidingen die kaderen in een capaciteitsversterkend traject een concreet antwoord op geeft. Dat is voor ons een enorme steun.

“Dit ziekenhuis ligt bijvoorbeeld vlak naast de nationale route waardoor we regelmatig slachtoffers van ongevallen binnen krijgen. Onze regio is ook onveilig door verschillende rebellengroepen. We zien dan ook vaak patiënten met schotwonden en messteken. Vroeger konden we hen goed opvangen omdat we een Franse orthopedist in huis hadden die voor hen zorgde. Maar toen ze overleed, zaten we zonder opvolging. Aanvankelijk overwoog ik om die patiënten niet langer te ontvangen en door te verwijzen naar andere ziekenhuizen. Maar uiteindelijk besliste ik om ook hier de hulp van Artsen Zonder Vakantie in te roepen. Daardoor ontvingen we vanaf 2015 medische capaciteitsversterking voor de afdelingen urgenties en traumatologie-orthopedie. Ons hele team van dokters, anesthesisten en verpleegkundigen hebben baat gehad bij deze vormingen.”

Vormingscentrum

 “Ondertussen ontpopte het ziekenhuis zich zelfs tot vormingscentrum want wij geven op onze beurt die kennis weer door. Lokale experten geven hier jaarlijks opleidingen in basischirurgie en -orthopedie. Een twintigtal dokters uit de regio kunnen hier dan stage lopen gedurende drie tot zes maanden. “Als ze terugkeren naar hun eigen ziekenhuis, kunnen ze daar ook basischirurgie en -orthopedie uitvoeren. Nadien kunnen ze nog steeds bij ons terecht voor vragen. In bepaalde gevallen, brengen ze hun patiënten soms zelfs mee.”

Dr. Gisèle Fatuma Mayele: “Artsen Zonder Vakantie heeft een grote rol gespeeld in onze erkenning als referentieziekenhuis. De kwaliteit van onze dienstverlening is er enorm door gestegen, net als onze technische omkadering.”

Tekst: Ann Palmers

 

Categorieën
Verhalen

Emmanuel Bottieau, internist en expert in infectieziekten geeft les aan artsen en verpleegkundigen van AZV voor hun vertrek

Passie voor de tropen

Het is een druk jaar geweest voor Emmanuel Bottieau, hoofd van het departement Tropische Geneeskunde van het ITG in Antwerpen, want sinds een jaar maakt hij deel uit van de Belgische taskforcegroep voor de behandeling van covid-patiënten. “Infectieuze ziekten zijn pas sinds dit jaar als specialisatie erkend, dankzij covid in feite”, vertelt hij tussendoor. De sympathieke man neemt graag de tijd voor Artsen Zonder Vakantie. “We delen de passie voor de tropen. Ik ga met plezier naar Mechelen of Brussel om in gesprek te gaan met de vrijwilligers. Zij hebben veel praktische ervaring en ik ken de wetenschappelijke aspecten. Zo vullen we mekaar aan.” Samen met zijn collega Steven Van Den Broucke geeft hij gedurende tien jaar op regelmatige basis een halve dag les over tropische infectieziekten aan vijftien tot twintig artsen of verpleegkundigen voor zij op zending vertrekken.

Malaria, diarree, TBC

Die opleidingen kwamen er op de spontane vraag van de vrijwilligers om zich beter voor te bereiden op hun werk in de partnerziekenhuizen. Ondertussen worden die zo’n drie tot zes keer per jaar (buiten covid gerekend) georganiseerd op structurele basis. Inhoudelijk focussen de opleidingen op de diagnose en behandeling van de meest voorkomende symptomen en pathologieën in de tropen. Zoals bijvoorbeeld malaria en diarree. Ook huidaandoeningen met zweren of andere letsels komen vaak voor. Net zoals tuberculose en luchtweginfecties die bij kinderen vaak tot een ziekenhuisopname leiden.

Boeiende gesprekken

“De methodes om te diagnosticeren en te behandelen evolueren voortdurend. Het is nodig om elke drie à vier jaar een goede update te geven over de wetenschappelijke vooruitgang. Tijdens zo’n les geven wij een overzicht van de oorzaken en hoe ze de patiënt best behandelen. We bespreken de moeilijke gevallen en wisselen kennis uit. Het zijn vaak boeiende gesprekken waaruit ik anekdotes haal voor mijn andere lessen. Uiteraard zijn er lokale artsen ter plaatse die deze kennis hebben. Maar het is toch best dat de vrijwilligers reeds voor ze op zending vertrekken eenzelfde redenering hanteren. Dat vergemakkelijkt de kennisuitwisseling. Bovendien zijn de diagnostische middelen in Sub-Sahara-Afrika vaak totaal anders dan in Europa. Er is geen CT-scan of een MRI. Ik probeer hen een goede aanpak bij te brengen die weinig middelen vereist.”

Terug naar hetzelfde ziekenhuis

Het Instituut voor Tropische Geneeskunde startte een project in Kimpese in de provincie Bas-Congo. “Artsen Zonder Vakantie heeft daar ook een partnerziekenhuis dus ik hoop er tijdens mijn volgende bezoek een aantal vrijwilligers te ontmoeten. Wat ik heel goed vind aan Artsen Zonder Vakantie is dat de vrijwilligers meerdere keren naar hetzelfde ziekenhuis gaan en op lange termijn werken. Zo kan er een band ontstaan tussen hen en het personeel. Dat komt de duurzaamheid absoluut ten goede.”

Tekst: Ann Palmers
Categorieën
Verhalen

“Wij zijn gelijkwaardige partners”, zegt Béatrice Radji over Artsen Zonder Vakantie

Kwaliteit en toegankelijkheid garanderen

Béatrice Radji is directrice van l’AMCES (Association des Œuvres Médicales Privées Confessionnelles Associatives et Sociales), waarmee Artsen Zonder Vakantie al zeven jaar samenwerkt. Het is een koepelorganisatie van elf ziekenhuizen en acht gezondheidscentra, die alle religieuze zuilen onder haar vleugels neemt. Haar belangrijkste bekommernis is de kwaliteit en de toegankelijkheid van de gezondheidszorg garanderen.

“Hier in Benin ontstonden door de jaren heen vele soms goedbedoelde maar clandestiene medische gezondheidscentra door onder andere verpleegkundigen en vroedvrouwen die niet aan werk geraakten en op eigen houtje zorg begonnen verlenen aan de bevolking. Daardoor ontstonden er veel problemen. Met de nieuwe hervormingen sloten de autoriteiten al deze illegale centra, waardoor de toestroom van patiënten naar wettelijk bestaande ziekenhuizen en centra toenam.”

Focus op meest kwetsbaren

Samen met Memisa werkte Artsen Zonder Vakantie al tweemaal een programma uit dat gesubsidieerd wordt door de Belgische ontwikkelingssamenwerking. De laatste vijf jaar ondersteunen ze samen zes ziekenhuizen van het AMCES-netwerk via drie pijlers: het ziekenhuismanagement, betere zorg verlenende diensten en ondersteuning in de vraag naar zorg.

Het programma besteedt bijzondere aandacht aan de meest kwetsbare mensen en maakt een toegankelijke gezondheidszorg voor velen mogelijk. Zo werd er in elk ziekenhuis waarmee we samenwerken, een fonds opgericht om de behoeftigen financieel te ondersteunen. Daardoor worden ze aangemoedigd om naar ziekenhuizen te gaan en niet naar traditionele genezers waar de zorg minder lijkt te kosten omdat ze voornamelijk met planten werken.

Kwalificeren van personeel

Bij Artsen Zonder Vakantie wordt naast investeringen in materiaal en infrastructuur, bijzondere nadruk gelegd op de capaciteitsversterking om de kwaliteit van de zorg te verbeteren. “Want wat ben je met goed materiaal en stevige gebouwen als het personeel niet gekwalificeerd is?” De voorbije jaren werd bijvoorbeeld in het ziekenhuis van Nikki de pediatrie onder de loep genomen en urgentieprotocollen geïntroduceerd.

Het Evangelische ziekenhuis van Bembéréké kreeg een vorming rond cardiovasculaire aandoeningen en de diabetesafdeling wordt daar nu beter georganiseerd. Ook op ziekenhuishygiëne werd ingezet door een lokale experte die we rekruteerden om de teams in zes ziekenhuizen te vormen en op te volgen.”

Luisteren naar behoeftes

Béatrice spreekt met vuur over de samenwerking met Artsen Zonder Vakantie.

“Dat voel je hé, wanneer iemand je respecteert als gelijkwaardige partner. Ik was persoonlijk het meest ontroerd door de hulp die we kregen voor een regionale opleiding die we al jaren wilden aanbieden. Het ging om een heel belangrijke vorming binnen ‘l AMCES waarbij we ook gezondheidswerkers zouden uitnodigen uit Benin, Burkina Faso en DR Congo.  Maar door te weinig middelen, was het onmogelijk om die te laten doorgaan. Tijdens het bezoek van de toenmalige directeur van Artsen Zonder Vakantie samen met een medewerker, werd het moment echter aangegrepen om financiering voor deze opleiding te vinden.

Dat is een sprekend voorbeeld van hoe Artsen Zonder Vakantie werkelijk luistert naar onze behoeftes en daarop inspeelt.

Tekst: Ann Palmers