Categorieën
Actualiteit

Overhandiging van de certificaten van de opleiding neurologie van het CNPK.

Deze opleiding maakt deel uit van het programma voor capaciteitsversterking (TRC) van het CNPK (Neuro-Psychiatrisch Centrum van Kamenge) en Artsen Zonder Vakantie. Zij is onderdeel van programma Artsen Zonder Vakantie in Burundi dat gefinancierd wordt door het Belgische Directoraat-generaal voor Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD)

In zijn toespraak feliciteerde Rev. Frère Herménégilde NDUWIMANA, directeur-generaal van de CNPK, de laureaten met hun keuze voor “de weg van de kennis”. Vervolgens bedankte hij Artsen Zonder Vakantie voor de verschillende activiteiten die zij in samenwerking met het CNPK organiseren om de kwaliteit van de zorg en het welzijn van de patiënten te verbeteren.

Professor Patrice Barasukana, die de opleiding gaf, verklaarde trots te zijn op wat na twee jaar hard werken was bereikt :

Vandaag ben ik trots omdat de gewenste competenties zijn verworven dankzij de vele inspanningen van het CNPK en Artsen Zonder Vakantie.

Namens Artsen Zonder Vakantie bedankte Dr. Marcelin Kash Karubara het CNPK voor de goede samenwerking en sprak hij een boodschap van aanmoediging aan de winnaars uit.

Dr Karubara verzocht het CNPK ook andere vormen van opleiding te organiseren om de vaardigheden van haar zorgverleners te verbeteren.

Tegelijkertijd werd een materiële schenking, bestaande uit een elektro-encefalogram, een laptop, een printer en een simulatielamp, overhandigd aan het CNPK en de bijhorende instellingen, nl. het Neuropsychiatrisch Centrum van Ngozi en het Centrum voor Geestelijke zorg van Gitega. De aankoop van dit materiaal werd gefinancierd door de Europese Unie

Een terugblik op de uitreiking van de certificaten:

Categorieën
Geen onderdeel van een categorie Verhalen

Veerle Grommen, HR-advisor: “Ook binnen mijn eigen job merk ik hoe belangrijk de lokale context is en om steeds van daaruit te vertrekken.”

“Ik deed de job bij Siemens graag maar miste een diepere zingeving op werkvlak. De ngo-wereld sprak me al veel langer aan en dus scande ik af en toe vacatures. Bovendien kriebelde het door de lockdown ook om terug naar België te keren. Toen ik plots zag dat Artsen Zonder Vakantie een HR-advisor zocht, wist ik meteen dat deze job op mijn lijf geschreven stond. Want wist je dat ik vroeger twijfelde om een medische opleiding te volgen? Uiteindelijk werd het Afrikaanse talen en culturen waarna ik aan de slag ging als HR medewerker in het buitenland. Al mijn passies in één vacature samen zien, had ik amper voor mogelijk gehouden en dus besloot ik vanuit Lissabon te solliciteren. Een keuze die veel veranderde in mijn leven, maar die wel heel bewust gebeurde… Toen ik vernam dat ik de job had, verhuisde ik in september met mijn kinderen opnieuw naar België.”

Zingeving en uitdagingen

“Wat me zo aanspreekt aan werken voor Artsen Zonder Vakantie? Het menselijke aspect en me kunnen inzetten voor een ngo met idealen waarbij je binnen je eigen functie – als radar in een netwerk – een werkelijk verschil kan maken. Dat gevoel werd versterkt door mijn recent bezoek aan partnerziekenhuizen en ons kantoor in Burundi. Ik werkte welgeteld één dag op kantoor in Mechelen en vertrok daarna meteen naar ons bureau in Bujumbura, samen met enkele collega’s. Dat kon serieus tellen als start. Bovendien vierde ik mijn 40e verjaardag tijdens deze zending en in het 40e levensjaar van Artsen Zonder Vakantie. Alles kwam er samen.”

“Ik zag in Burundi dat er nog heel wat uitdagingen voor ons liggen maar ook welke prachtige verwezenlijkingen er al tot stand kwamen in de ziekenhuizen door de samenwerking met Artsen Zonder Vakantie. Een operatiekwartier dat nu volledig uitgerust is, patiëntencircuits en –dossiers die op punt staan en de werking van ziekenhuizen ten goede komen, hygiënemaatregelen en duidelijke protocollen rond sterilisatie, enzovoort. Voor ons in België heel normale zaken, maar in de context daar grote verwezenlijkingen. Want stel je eens voor dat je minder medische opleidingen krijgt én bovendien je functie moet uitvoeren met een elektriciteitsnetwerk dat onstabiel is? Zoiets kunnen wij ons hier in België niet voorstellen. Zeker niet als je dagelijks in een operatiekwartier moet werken.”

“Het knappe aan het werk van Artsen Zonder Vakantie vind ik de opleidingen van personeel die op hun beurt weer anderen opleiden. In Bujumbura zag ik in het ziekenhuis van Ijenda , personeel van andere ziekenhuizen daar opleidingen krijgen om deze kennis daarna weer door te geven. Zeer krachtig!”

Lokale context

“Ook binnen mijn eigen job merk ik hoe belangrijk de context is en om steeds van daaruit te vertrekken. Het is de bedoeling om ons HR-beleid een rode draad doorheen alle kantoren van Artsen Zonder Vakantie te weven. Maar de verschillen zijn groot tussen procedures en gewoontes in België, DR Congo, Benin, Burundi, … Een boeiende uitdaging dus waar ik met ontzettend veel enthousiasme aan meewerk.”

 

 

Tekst: Veerle Symoens

Categorieën
Verhalen

Rosine Niyonizigiye, operatieverpleegkundige: “Dankzij Artsen Zonder Vakantie konden we een nieuw operatiekwartier installeren.”

In 2015 maakte Burundi een ernstige politieke crisis door, die gekenmerkt werd door geweld dat duizenden slachtoffers maakte, waaronder honderden gevallen van gedwongen verdwijningen en foltering. Deze politieke crisis dwong ook meer dan 40.000 Burundezen in ballingschap te gaan.

Belgische en lokale experten

“Voor de crisis van 2015 werkte ik al als verpleegkundige in het ziekenhuis van Muyinga. Toen werkte ik samen met Belgische vrijwilligers van Artsen Zonder Vakantie die naar Burundi kwamen. Na de crisis veranderden we ons systeem. Dokters uit België kwamen ons opleiden in het operatiekwartier en leerden ons patiënten in goede omstandigheden ontvangen, maar ook aan lokale chirurgen uit Bujumbura werden gevraagd naar het Muyinga ziekenhuis te komen om ons te helpen omdat er op dat moment erg weinig chirurgen waren.”

Nieuw operatiekwartier en EU-project

“Voorheen hadden we een heel eenvoudig en verouderd operatiekwartier. Het ziekenhuis was over het algemeen niet voldoende uitgerust. Bovendien ontbrak het ons ook aan medische vaardigheden. Wij wisten niet altijd hoe wij in bepaalde situaties juist konden reageren om het leven van patiënten te redden, hun pijn te verlichten, ernstige complicaties te voorkomen of hun toestand te stabiliseren. Daarom vroeg het Muyinga ziekenhuis Artsen Zonder Vakantie om te helpen. Dankzij jullie ngo konden we ondertussen een nieuw operatiekwartier installeren. We zijn zo dankbaar!”

“Bovendien sluiten de opleidingen die Artsen Zonder Vakantie geeft met betrekking tot chirurgie en patiëntencircuit aan bij de doelstelling van het eerste resultaat van het Twiteho Amagara-programma, dat in Burundi gesponsord wordt door de Europese Unie*; namelijk de bevolking toegang geven tot een gezondheidszorgsysteem met een verbeterde kwaliteit van dienstverlening.”

Kennis doorgeven

“Ik begon mijn werk als verpleegkundige in het operatiekwartier en daarna op andere afdelingen in het ziekenhuis. Na zes jaar op de spoeddienst, wilde ik heel graag terug naar het operatiekwartier omdat ik de procedures daar begon te vergeten en die weer wou aanscherpen. De artsen ontvingen mij er met open armen omdat ik door mijn ervaring op spoed heel goed ben in het opvangen van patiënten die onder stress staan. Ondertussen werk ik opnieuw zo’n 12 jaar in het operatiekwartier en geef ik mijn kennis door aan anderen.”

“Door de diverse opleidingen en sinds de installatie van het nieuwe operatiekwartier is de kwaliteit van de zorg sterk veranderd. Dit is met name te danken aan nieuwe apparatuur zoals sterilisatieapparatuur, chirurgische instrumenten, anesthesieapparatuur en een operatielamp. Dankzij Artsen Zonder Vakantie is ook het patiëntencircuit een goede zaak geworden. Het personeel en de patiënt komen het operatiekwartier binnen via verschillende ingangen. Zo kunnen we de patiënt goed ontvangen en beter geruststellen.”

Rosine ziet ook een verandering in de kwaliteit van de zorg op het gebied van sterilisatie dankzij een nieuwe autoclaaf. “Voorheen wisten we niet 100% zeker of alles goed gesteriliseerd was, met post-operatieve infecties als gevolg hiervan. Nu hebben we dankzij Artsen Zonder Vakantie geen problemen meer met hygiëne en desinfectie.”

Rosine is een gepassioneerd operatieverpleegkundige: “Mijn wens is, net als die van andere verpleegkundigen in Muyinga, om te blijven bijleren via Artsen Zonder Vakantie en via andere ziekenhuizen in de regio. Hierdoor kunnen we voor elk probleem de juiste oplossingen vinden en die kennis daarna verder delen.”

 

 

*Er is een synergie tot stand gebracht tussen het door de EU gefinancierde Twiteho Amagara-programma en het PAORC-programma van de Belgische bilaterale samenwerking om chirurgische vaardigheden aan te leren.

Categorieën
Verhalen

Cardioloog Dr Yves Kluyskens: “Het ziekenhuis van Katako Kombe in DR Congo is nu erkend als voorbeeld hospitaal.”

Leren relativeren

We spreken met Dr Yves Kluyskens via Zoom. De aimabele en bescheiden peetvader van het partnerziekenhuis Katako Kombe verschijnt met zijn weelderige witte bos haren voor het scherm. De 72-jarige Gentenaar spreekt geduldig en bedachtzaam en wil vooral niet te veel pluimen op zijn hoed voor wat ik zijn levenswerk noem als het over het ziekenhuis gaat, midden in het centrum van Congo. “Je kan het zo noemen. Maar je moet leren relativeren in het leven.” Dat relativeren zal nog enkele keren terugkomen in ons gesprek. Een levensles die Congo hem bijbracht.

Onder de absolute armoedegrens

Het was in het jaar 1995 dat cardioloog Kluyskens voor het eerst in contact kwam met de gezondheidszone Katako Kombe in de ondoordringbare provincie Sankuru. “De toestand was er schrijnend. Er was niets meer van gezondheidszorg. Er werd zelfs niet meer gevaccineerd.” De streek is één van de armste gebieden van het land waar 90% van de bevolking onder de absolute armoedegrens leeft. Kluyskens ging op zoek naar ngo’s die de streek wilden ondersteunen. In 2004 kwam hij in contact met Artsen Zonder Vakantie waar hij in de Raad van Bestuur belandde als ondervoorzitter. Ondertussen vervulde hij verschillende functies en denkt hij nog steeds vrijwillig mee in de Adviesgroep Zuidwerking.

Volwaardig chirurg

In 2008 ontving het ziekenhuis van Katako Kombe zijn eerste vrijwilligers van Artsen Zonder Vakantie. Kluyskens, die in totaal al zo’n dertig keer ter plaatse ging als zelfstandig consulent voor Memisa, woonde heel wat zendingen van begin af aan bij. “Ik ken heel veel personeelsleden en hun families van het ziekenhuis, weet tot welke stam of clan ze behoren. Ook de vrijwilligers heb ik nagenoeg allemaal aan het werk gezien. Stuk voor stuk gemotiveerde en geëngageerde mensen.” De eerste tien jaren werd vooral ingezet op de uitbouw van de chirurgie, het moederhuis en het labo. “Wat ik fantastisch vind, is dat Herman Devriendt, vrijwillige chirurg en gewezen collega, één van de handigste dokters heeft kunnen overtuigen om zich te gaan specialiseren in Lubumbashi. Het is niet evident om een dokter te vinden die nadien in zo’n geïsoleerde plaats als Katako Kombe wil gaan werken. Je ziet nu een toevloed van patiënten uit andere zones van de provincie omdat er een volwaardig chirurg aanwezig is. Dat vind ik een schitterend resultaat.”

Aandacht voor zorg

Ook over de evolutie van het moederhuis spreekt Kluyskens heel lovend. “Er worden niet alleen bevallingen gedaan, de vrouwen worden er ook goed opgevangen. Er is niet alleen aandacht voor de behandeling of de bevalling maar ook voor de vriendelijke opvang en nazorg van de vrouwen. Dat is niet altijd evident in Congo. Het is er heel anders dan wat je ziet in andere ziekenhuizen uit de regio.”

Hôpital de Démonstration

Al deze inspanningen hebben ertoe geleid dat het ziekenhuis van Katako Kombe met haar 98 bedden als enige van de achttien gezondheidszones in de provincie werd erkend als Hôpital de Démonstration voor het Congolese Ministerie van Volksgezondheid. “Dat wil zeggen dat het ziekenhuis aan een aantal basiscriteria moet voldoen zoals o.a. het hebben van een labo, een echografie en basisradiografie. Dokters en verpleegkundigen uit omliggende ziekenhuizen komen bij ons opleidingen volgen. Bedenk wel dat dit naar Congolese normen soms over 600km verder gaat.”

Met weinig veel doen

Die erkenning is grotendeels de verdienste van wat Artsen Zonder Vakantie heeft gedaan, volgens Kluyskens. “Ik ben heel blij met de bredere visie van Artsen Zonder Vakantie op gezondheidszorg die overeenkomt met wat ik al twintig jaar probeer uit te dragen. Door mijn studies Public Health heb ik geleerd contextueel te denken. In Congo is de gezondheidszorg binnen zones georganiseerd dus is het belangrijk die zones in zijn geheel te bekijken en ook de verpleegkundigen van de gezondheidscentra, waar geen dokters aanwezig zijn, te betrekken bij de opleidingen. Vrijwilligers die voor het eerst een zending doen, hebben soms moeite met die context. Sinds 1995 heb ik in feite weinig verschil gezien in de sociaaleconomische situatie van Congo, onder meer wat betreft armoede, wegeninfrastructuur of tussenkomst van de staat. Dus je moet proberen met zo weinig mogelijk middelen zoveel mogelijk te verwezenlijken. Ik had het vroeger zelf moeilijk met de knop om te draaien als ik terugkwam naar België. De volgende dag ging ik dan werken in het Maria Middelares ziekenhuis in Gent waar je alle middelen hebt om ook de kleine dingen te doen.”

Parallel systeem

“Je moet leren relativeren. Als vrijwilliger moet je ook leren met andere culturen omgaan. Afrikanen denken niet op dezelfde manier als wij. Je moet rekening houden met alle andere personen die zich bezighouden met gezondheidszorg. Je hebt tovenaars, féticheurs. Je hebt traditionele dokters. Psychiatrie bestaat nagenoeg niet, dat wordt gedaan door traditionelen. Als je consultaties doet in Congo en je vraagt of ze traditionele medicijnen nemen, zeggen ze neen, maar ze doen het allemaal, tot de verpleegkundigen toe. Dus als iemand op consultatie komt, heeft die vaak al een hele weg afgelegd. Dat is een parallel systeem waar je rekening mee moet houden als je iemand behandelt.”

Gemengde teams

Hij krijgt nog dagelijks mails van het ziekenhuis met vragen of mededelingen. “Vandaag start een spoedzending via Artsen Zonder Vakantie en vorige maand was er een zending pediatrie, allebei met lokale Congolese experts. Ik ben heel blij met deze evolutie om de teams gemengd te maken. Daar heb ik altijd voor gepleit. Dus ik wens dat Artsen Zonder Vakantie de goede weg verderzet met een brede visie op lange termijn!”

Tekst: Ann Palmers

Categorieën
Verhalen

Eddy Nierynck (DGD): “Ik zie een sterke en noodzakelijke evolutie binnen ontwikkelingssamenwerking.”

Enorme evolutie

Eddy Nierynck: “Wanneer ik terugblik op de bijna 10 jaar dat ik het programma van Artsen Zonder Vakantie opvolg, zie ik een sterke evolutie binnen de ngo. Artsen Zonder Vakantie evolueerde van een hoofdzakelijk dienstverlenende medische organisatie naar een ngo die op een breed niveau capaciteitsversterking van de lokale partnerziekenhuizen beoogt. Een mooie en noodzakelijke evolutie die ook helemaal tegemoet komt aan de regelgeving en directieven van de administratie. Ik was zeer verheugd dat ik die nieuwe aanpak samen met ex-collega Martinus Desmet kon opvolgen. Martinus werkte in die periode ook op de ambassade in Kinshasa (DR Congo) en heeft ruime ervaring en technische kennis op het vlak van internationale gezondheidszorg en ontwikkelingssamenwerking.”

Van dienstverlening naar capaciteitsversterking

“Artsen Zonder Vakantie bestaat ondertussen 40 jaar. Dit betekent dat er heel wat vrijwilligers bij betrokken zijn die ooit begonnen vanuit die zuiver dienstverlenende aanpak. Een evolutie naar een capaciteitsversterkende werking op zowel medisch, technisch als organisatorisch en institutioneel vlak was voor DGD echter noodzakelijk. In het kader van de subsidiebeoordeling zou het niet geapprecieerd worden om enkel verder te gaan op het oude elan van dienstverlenende zendingen vanuit het Noorden. Lokale capaciteitsversterking is voor DGD op het niveau van ontwikkelingssamenwerking essentieel. Gelukkig zit Artsen Zonder Vakantie hier op dezelfde lijn.

Toch beseften we ook dat voor de grote en trouwe achterban, deze overslag van dienstverlenend naar allround capaciteitsversterkend niet overnacht kon gebeuren. Nu enkele jaren verder is het mooi om te zien hoe de integrale capaciteitswerking zich steeds meer verankerd en hoe jullie lokale partners – de Afrikaanse hospitalen – de capaciteitsversterkende trajecten verwelkomen, waarbij vertrokken wordt vanuit hun noden zowel medisch, technisch als organisatorisch.”

Gemeenschappelijke doelen

“Het was voor mij een mooi moment toen ik in 2016 zag dat Memisa en Artsen Zonder Vakantie een gemeenschappelijk vijfjaren-programma 2017-2021 indienden. Dat was voor ons binnen DGD een voorbeeld omdat het programma zich niet beperkt tot een samenwerking tussen verschillende organisaties met elk een eigen outcome, maar wel met een gemeenschappelijk doel.

Nu verwelkomen we opnieuw een gemeenschappelijk programma waarin Artsen Zonder Vakantie, Memisa en Keten van Hoop elk hun eigen specificiteit, expertise en capaciteit inzetten, benutten en samen brengen. Maar daar kan en mag ik momenteel niks over zeggen omdat het nog onderwerp van beoordeling is.”

“Ik ben iemand die achter de hervorming van de ’niet-gouvernementele ontwikkelingssamenwerking staat en ik ben erg te vinden voor de toegevoegde waarde van de gemeenschappelijke strategische kaders. Er zijn ondertussen heel wat stappen vooruit gezet. Ook wij werken nu nog nauwer samen met de partnerlanden. Wanneer jullie bijvoorbeeld een subsidiedossier indienen voor DR Congo, dan gaan wij heel nauw samenwerken en afstemmen met onze collega’s op de Congolese ambassade om tot een juiste en correcte beoordeling te komen. Ook deed ik zelf al zo’n 33 zendingen naar actoren op het terrein en in het kader van de financiële controles ging ik jaarlijks op de kantoren van de ngo’s in België langs, ook bij Artsen Zonder Vakantie in Mechelen. Naast de beoordeling samen met de financieel controleur vind ik het heel belangrijk om even apart te zitten om het ook puur over de inhoudelijke zaken te hebben en over de resultaten en de vooruitgang op het terrein.”

Nauwere samenwerkingen

Zo’n samenwerkingen tussen ngo’s is iets wat permanent op mijn radar staat: ‘Hoe werkt het? Wat zijn de mogelijkheden? Wat zijn de eventuele bottlenecks?’ Ngo’s worden niet door iedereen beschouwd als het mooiste kind van ontwikkelingssamenwerking, om het nog zacht uit te drukken. Hun werk is een druppel op een hete plaat, wordt vaak gezegd. Maar dat is niet de realiteit die ik op het terrein zie. Daar zie ik wel degelijk een werkelijk verschil. Een van mijn wensen voor ik op pensioen ga, is om het geheel en niet de som van de delen te zien. Dus nog nauwere samenwerkingen waarbij de gemeenschappelijke resultaten heel duidelijk zijn. Het is mooi dat dit tussen Artsen Zonder Vakantie en Memisa al gebeurt maar ik zou dat dus nog groter willen zien. Liefst met alle actoren op het veld. Dat is mijn droom.”

Tekst: Veerle Symoens

Categorieën
Verhalen

Dr. Johan Mattelaer, over het begin van Artsen Zonder Vakantie: “Ze vroegen me terug te keren om kinderen met polio te opereren.”

De eerste zending in Kameroen

Dr. Johan Mattelaer: “De ‘frères Jaccard’ waren in heel Afrika bekend door hun zogenaamde ‘prothèse Africaine’ waarmee ze erin slaagden met bamboehout en wat betonijzer eenvoudige, maar efficiënte prothesen te vervaardigen voor invalide melaatsen en poliopatiënten. Een Franse legerarts hielp hen en opereerde die kinderen, maar toen hij in 1977 moest vetrekken ontstond een hiaat in de behandeling van de vele patiëntjes. Tijdens mijn bezoek werd ik overtuigd om met een chirurgisch ploeg terug te keren om polio patiëntjes te opereren.

En zo vloog ik in 1981 terug naar Yaounde in Kameroen. Dit keer samen met chirurg Dr. Frans de Weer en anesthesist Dr. Roland Bonneux. In het brousse hospitaal van Nden, 200 km ten zuiden van Yaounde opereerden we 27 kinderen. In totaal werden 52 ingrepen uitgevoerd en 25 gipsverbanden aangelegd.”

Kameroen en Oost-Kasaï

“Onze zending kreeg een sneeuwbaleffect. Nog in datzelfde jaar contacteerde de Vlaamse scheutist Stan Hanssens ons om een dergelijke zending te organiseren naar de Oost-Kasaï in het toenmalige Zaïre. Daar waren ze in de omgeving van de mijnstad Mbuji Maji, op de missieposten van Cilenge en Lukalaba een centrum voor gehandicapte polio-kinderen gestart. Vanaf 1982-1983 stuurden we regelmatig operatieve zendingen naar Cilenge en Lukalaba. Alles verliep op vrijwillige basis. De artsen die op zending gingen, stonden bovendien ook in voor alle financiële bijstand en betaalden zelf hun vliegreis.”

Van kleine organisatie tot officiële ngo

“Stilaan werden de ingrepen talrijker en meer ingrijpend. Als uroloog waagde ik mij niet aan orthopedische ingrepen op het been of osteosynthesen. Daarom haakte ik af om me aan andere projecten te wijden. Artsen Zonder Vakantie groeide ondertussen – dankzij Dr. Frans De Weer en Hilde Mattelaer – uit tot een gestructureerde en officieel erkende ngo. Dit gesteund door de logistieke diensten van de missie van Scheut en later van de ambassade van Malta in Zaïre.”

Nieuwe projecten en partnerschappen

“Artsen Zonder Vakantie” bestaat ondertussen 40 jaar. Maar van bij het begin was ik ook al met andere zendingen en goede doelen bezig. Niet enkel in Afrika maar wereldwijd. Zo richtte ik onder andere mee de Monseigneur Goethals Clinic, een dagziekenhuis, in het centrum van Calcutta in India op, zetel ik nog steeds in de raad van bestuur van FistulAid, en zette ik Medihulp op, wat zich vooral focust op steun voor medische projecten in (Zuid)-West-Vlaanderen.

Daardoor is mijn nauwe band met Artsen Zonder Vakantie van in de beginjaren gaan verwateren. Ik denk dat ik een tiental zendingen met de organisatie deed. Toch is het prachtig om zien hoe bepaalde samenwerkingen en partnerschappen blijven ontstaan door gedeelde passie, inzet en visie.

Ook ben ik al vijftig jaar bevriend met uroloog Emile De Backer die in het Sint-Elisabeth ziekenhuis en in het St. Joseph ziekenhuis in Kinshasa een grote fistelkliniek oprichtte. Daar leidde hij Dr. Dolores Nembunzu, die er ondertussen ziekenhuisdirecteur is op. Dr. De Backer verrichtte er prachtig werk. Op een bepaald moment was hij op zoek naar extra logistieke en medische steun om verder aan capaciteitsversterking te kunnen doen. Via mijn functie bij FistulAid bracht ik hem en Dr. Frans De Weer in contact met elkaar. Daardoor ging Dr. Emile De Backer uiteindelijk met Artsen Zonder Vakantie in zee voor verdere ondersteuning. Het St Joseph ziekenhuis in Kinshasa werd ondertussen een echte referentie op het vlak van fistel-chirurgie. Dr. Dolores is zelfs zo goed, dat het ziekenhuis ondertussen autonoom draait.”

Knappe verwezenlijkingen

“De sterkte van Artsen Zonder Vakantie is na 40 jaar nog steeds dat de organisatie focust op kennisdeling. Dus niet zomaar opereren en weer vertrekken maar echt lokaal opleidingen geven op vraag van het ziekenhuis zelf. Daardoor wordt die kennis verder verspreid. Het was onze grootste betrachting van bij het begin om onszelf uiteindelijk overbodig te maken. De weg is lang maar er zijn, ondertussen al heel veel knappe verwezenlijkingen om op terug te kijken. Kijk bijvoorbeeld maar naar het St Joseph ziekenhuis in Kinshasa dat nu een referentie voor West-Congo en omstreken is.”

Tekst: Veerle Symoens

Categorieën
Verhalen

Burundees orthopedist Cuma Moise: “Artsen Zonder Vakantie begrijpt de realiteit op het terrein en speelt daar flexibel op in.”

Lange dagen

We spreken orthopedist Cuma Moise snel tussen de interventies door. Het is 20u30 in Burundi en na ons gesprek zal hij nog twee patiënten opereren. Zeven patiënten gingen hen voor vandaag, zowel in het publieke als in het staatsziekenhuis waar hij werkt. Maar de goedlachse man klinkt enthousiast en gemotiveerd. Hij zag al vier of vijf mensen wiens materiaal moest worden verwijderd na een operatie, een dame met een misvorming aan haar been, iemand met een scheenbeenbreuk en een kind met een ingetrokken litteken aan de voet. “De nood is hoog. We draaien hier lange dagen maar iemand opereren die niet kon lopen die je nadien ziet buitenwandelen. Dat voelt goed.”

Vier orthopedisten

Dokter Cuma Moise is een gespecialiseerde orthopedische chirurg. Voor Artsen Zonder Vakantie ging hij in totaal al een keer of dertien naar verschillende ziekenhuizen in eigen land en omstreken om dokters in te wijden in de orthopedie. In 2016 ging hij voor het eerst naar het ziekenhuis van Ijenda in het Zuiden van Burundi. Later bezocht hij een viertal keren het ziekenhuis van Mibilizi in Rwanda. “Er zijn in totaal slechts vier orthopedische specialisten in heel Burundi. De behoefte is groot. Veel mensen lijden aan botproblemen. Daarnaast gebeuren er doorgaans veel ongelukken met fietsen of automobilisten die de verkeersregels niet volgen.” De grote nood en een inspirerende Canadese arts (naam?) overtuigden hem zich te specialiseren in de orthopedie. “Tijdens mijn studies in 2011 kwam er een Canadese orthopedist, een man van rond de 60 jaar. Hij specialiseerde zich in Brussel en liep stage in het Saint-Luc ziekenhuis van Namen. Nadien keerde hij terug naar Burundi om in het militaire ziekenhuis van Kamenge te gaan werken. De gebetenheid en de dynamiek waarmee hij werkte, inspireerde me om hetzelfde te gaan doen.”

Minder doorverwijzen

Tijdens de zendingen leidt hij generalisten op om orthopedische ingrepen te doen. “Meestal gaat dat over basisingrepen zoals externe fixatoren leren aanbrengen. In Burundi deed ik tot nu toe acht zendingen waarin we de technieken verdiepten. Hoe breuken te behandelen en welke patiënten we doorverwijzen. Ook chronische osteomeylitis, een aandoening waarbij het bot geïnfecteerd raakt, behandelen we vaak. Vroeger moesten we die patiënten doorverwijzen naar omliggende landen zoals Kenia of Oeganda. Dat proberen we nu te verminderen door artsen op te leiden in eigen land.”

Veel gelachen

De beste herinneringen houdt hij over van zijn verblijf in het ziekenhuis Mibilizi in Rwanda: “Ik kende de mensen daar bij aanvang niet. We werkten samen met de kinesitherapeuten en de verpleegkundigen van het operatiekwartier. Hele fijne mensen allemaal. De eerste dag werkten we tot 21 uur. De tweede dag werd het 22 uur. De derde dag werd het nog later. Er waren ontzettend veel patiënten. We grapten dat dit het hardst werkende ziekenhuis uit omstreken was. Dat zijn grapjes die je maakt binnen het team. Maar het toont ook aan hoe gemotiveerd iedereen is.”

Ogen en oren van de organisatie

Hij wenst Artsen Zonder Vakantie nog een mooie toekomst toe. “Het is één van die zeldzame ngo’s die de realiteit op het terrein begrijpt en daar flexibel op inspeelt. We werken niet op automatische piloot. Bij elke zending moeten we ons als lokale expert telkens opnieuw aanpassen aan de lokale situatie. Zoals bijvoorbeeld in het Muramvya ziekenhuis, in het Noorden van Burundi. Daar waren veel meer patiënten met botinfecties dan in het Zuiden. Daar was ik niet op voorbereid. Maar Artsen Zonder Vakantie reageerde flexibel en we hebben ons dan op dat probleem gefocust. Ze beschouwen ons als de ogen en oren van de organisatie. Op die manier kunnen we heel succesvolle zendingen doen.”

 

Tekst Ann Palmers

Categorieën
Actualiteit

Artsen Zonder Vakantie, partner van de Burundese Chirurgie Associatie

De Burundese Chirurgische Vereniging wordt gesteund door Artsen zonder Vakantie om de kwaliteit van de chirurgische praktijk in Burundi te helpen verbeteren.
Dit jaar wordt Artsen Zonder Vakantie geëerd op het congres over de behandeling van trauma’s in de chirurgie.
In de samenwerking met ABUC 2021 heeft Artsen Zonder Vakantie met name:

  • Ondersteuning van de ontwikkeling van hun strategisch plan 2021 – 2025 (financiële steun voor de aanwerving van een adviseur om te helpen bij de ontwikkeling van dit plan)

Ondersteuning van de organisatie van het congres: al onze partnerziekenhuizen stuurden twee mensen (artsen) van de afdeling chirurgie om het congres bij te wonen, een moment van capaciteitsopbouw en bijscholing.

Dank ook aan onze partner HGR Gungu in DR Congo voor deze samenwerking.

 

Categorieën
Actualiteit

Investeer mee in een betere wereld!

Investeren doet iedereen. Maar wat betekent het om te investeren in een betere wereld?
Els Hertogen, directeur van 11.11.11, koepelorganisatie van verschillende ngo’s, waaronder ook Artsen Zonder Vakantie, vertelt het hier.
https://www.youtube.com/watch?v=nI2tUrjw9eI&t=2s


#11.11.11 #weekvandefairtrade

Categorieën
Verhalen

Neuropediater Tayeb Slaouti: “Bij de kangoeroemethode is de mama de couveuse van de baby.”

Goed voorbereid

Sinds 2009 is de openhartige en energieke kinderarts vrijwilliger bij Artsen Zonder Vakantie en deed hij verschillende zendingen naar DR Congo, Rwanda en Benin. Noem hem gerust ambassadeur van de organisatie omdat hij met zijn enthousiasme al verschillende Brusselse pediaters en verpleegkundigen overhaalde hetzelfde te doen. “Ik kan niet tegen onrecht en menselijk leed. Dus helpen op de plaats waar ik het meest nodig ben, heb ik altijd willen doen. Voor een kinderarts is dat Afrika.” Hij is heel dankbaar dat hij dat met een oprechte en respectvolle organisatie als Artsen Zonder Vakantie kan doen. “Via briefing worden we heel goed voorbereid op zo’n zending. Zo weet je wat eraan voorafging, wat de verwachtingen en wat de knelpunten zijn. We gaan meerdere malen naar hetzelfde ziekenhuis om de continuïteit te verzekeren. Ter plaatse hebben we steeds contact met de lokale verantwoordelijke. Met de plaatselijke pediater en verpleegkundige bekijken we of de doelen haalbaar zijn en hoe ze na ons vertrek verder kunnen worden opgevolgd. Bovendien worden we steeds fantastisch onthaald.”

Diplomatie nodig

Als pediater is het zijn opdracht om het sterftecijfer bij kinderen te doen dalen in de ziekenhuizen waar hij komt. Dat het niet altijd gemakkelijk is, getuigt zijn ervaring in het Nikki ziekenhuis in Benin: “Het moeilijkste is om gewoontes te zien die heel moeilijk te veranderen zijn maar die de gezondheid van kinderen in gevaar brengen. Daar is heel wat diplomatie voor nodig. In het Nikki ziekenhuis scheidden ze moeders met een keizersnede automatisch van hun baby’s uit schrik de moeder te verliezen aan overtollig bloedverlies. Een terechte bezorgdheid natuurlijk. Maar door de moeders en de baby’s van elkaar te scheiden, geraakten de kindjes onderkoeld. Bovendien kregen ze poedermelk, waardoor de moeders achteraf met schulden het ziekenhuis verlieten. Dus het ziekenhuis verrichtte goed werk om de moeders te redden maar verloor de pasgeborenen en de financiële gevolgen uit het oog. Na drie jaar praten met de directie hebben we uiteindelijk een kangoeroe-afdeling opgericht waardoor die problemen werden opgelost.

Mama als couveuse

Bij de kangoeroemethode is de mama in feite de couveuse van de baby. Zij houdt de baby 22 op 24 uur op haar naakte huid waardoor de baby warm gehouden wordt en hij continu toegang heeft tot moedermelk. Van buiten wordt het dan toegedekt met een deken of iets dergelijks en ook het hoofdje wordt warm gehouden door een mutsje. Daarnaast stimuleert de ademhaling van de moeder de ademhaling van de baby. Bovendien voelt de mama zich psychologisch beter en meer betrokken bij de zorgen voor haar kind.”

Gewicht stagneerde

Het voordeel van die kangoeroemethode had hij al ervaren tijdens zijn eerste zendingen naar het Kalembe Lembe ziekenhuis in Kinshasa, DR Congo. In 2009 opende Artsen Zonder Vakantie daar samen met de Internationale Organisatie voor Migratie van de Verenigde Naties een aparte afdeling neonatologie naast de intensieve zorgen voor kinderen.

“Alle kinderen lagen bij elkaar op intensieve zorgen. Een prematuur van 1,5kg naast een vijfjarig kind met buiktyfus, naast een kind met hersenvliesonsteking en soms in hetzelfde bed. Uiteraard kan een prematuur met een besmettelijke diarree daar niet blijven.” Hij en een pediatrisch verpleegkundige leidden het plaatselijke personeel op en de resultaten verbeterden maar niet voldoende volgens Slaouti. “Door de jaren heen zag ik dat we de pasgeborenen met ademhalingsproblemen goed konden behandelen. Maar de lichtgewichtjes van 1,5kg, 1,3kg die de eerste reanimatie overleefden, groeiden moeilijk. Hun gewicht stagneerde. Er was een gebrek aan couveuses om ze in op te warmen, er waren niet genoeg doekjes om ze te verschonen, er was niet genoeg melk om ze te voeden. Daardoor waren hun overlevingskansen zeer klein.

Toen besliste het volledige team om de protocollen van de Wereldgezondheidsorganisatie te implementeren en een kangoeroe-afdeling op te richten.”

‘On est ensemble’

Ondertussen heeft Tayeb Slaouti er al heel wat zendingen als pediater opzitten en hoopt hij binnenkort zijn werk verder te zetten in Benin. De onvermoeibare kinderarts straalt als hij daarover praat. “De kindersterfte daar is met 11% gedaald, las ik in het laatste rapport. Dat ik daaraan heb kunnen bijdragen, geeft me animo om terug te gaan. Natuurlijk zijn de omstandigheden daar dermate moeilijk en moet je duizenden problemen oplossen tijdens zo’n zending. Ik zal nooit het gezicht van die jonge mama vergeten omringd door twintig anderen, met haar baby in haar armen die sterft van ondervoeding. Zo’n onrechtvaardige dood maakt me kwaad. Maar we verliezen de moed niet want zoals ze in Benin elke ochtend zeggen ‘on est ensemble’. Alleen kan je veel, maar samen kan je meer. Stap voor stap timmeren we aan de weg. Ik wens voor Artsen Zonder Vakantie dat we samen mogen waarmaken wat aanvankelijk misschien onmogelijk lijkt.”

Tekst: Ann Palmers