Wij zijn met ons complete huishouden een paar dagen mee op tocht om de aandacht te vestigen op het werk van 600 Belgische vrijwilligers van Artsen Zonder Vakantie.

Wij wegen niet op het budget omdat we verblijven waar de AZV-artsen verblijven, omdat Brussels Airlines voordeeltarieven regelt voor Artsen Zonder Vakantie en omdat we onze kosten in Rwanda echt wel zelf aankunnen.

Naast chirurgen stuurt AZV ook gespecialiseerde verloskundigen, kinesisten, laboranten, anesthesisten, topverplegers en in het geval van Rwanda ook psychiatrisch personeel. Lijkt vreemd voor een land waar de good vibes je op het eerste gezicht overal toelachen, maar er is een trauma-onderlaag. Dit is het land van de 1000 Heuvels. Propaganda-Radio Des Mille Collines, die begin jaren negentig simpelweg opriep tot het uitmoorden van alle Tutsi’s, zit nog onfris in ons geheugen.

Rwanda herstelt van een genocide-trauma: twee bevolkingsgroepen die tegen elkaar werden opgezet (1 miljoen doden...). Het is moeilijk om hier niet stiekem te letten op de typische Tutsi- (lang, mager, scherp) en Hutu- (minder, gezetter en afgeronder) kenmerken, en op de geruststellende melanges. Het H- en het T-woord zijn hier natuurlijk taboe.

AZV werkt samen met meerdere landen in Sub-Saharisch Afrika, hun Rwandaproject is representatief en hoopvol. Rwanda is niet corrupt, heeft lage misdaadcijfers en de humanitaire rampen liggen in het (recente) verleden.

Grootste probleem: 64 procent van de Rwandezen leeft onder de armoedegrens, en dat betekent hier; ze hebben drie keer niets. President Kagame (duidelijk een Tutsi! Maar nu stop ik daarover) bestuurt met strakke hand, een echte democratie kan je het hier niet noemen, maar de bevolking vindt het ça va. Er zijn strenge ecologische regeltjes; plastieken zakjes verboden, overal spaarlampen en om economische redenen moet iedereen naast Rwandees en Frans ook Engels spreken (“aai chev vievtien jiers entjoe?” Ik hou van “there is nothing on the hand”-Engels). Je raakt met iedereen in gesprek, taal maakt niet uit want het lukt onze negenjarige zoon even goed.

Toen Pablo verdacht werd van een soort Justin Bieberschap, heb ik even geholpen. Als je hier, geheel niet-strokend met je leeftijd, a capella rapt en hiphopt, krijg je een hele wijk op je hand. Heel onnozel … maar zeggen dat het onder dwang was zou gelogen zijn.

We mogen het land dat buiten Kigali ligt verkennen. Een ouwe truuk is : onverwacht de weg verlaten. Kisengi bleek de naam van onze vogelepikkeuze. De Kisenginaren waren ook verrast door ons, hier komen zelden buitenlanders. Letterlijk alle mensen zijn vriendelijk, dat blijkt een richtlijn te zijn van de regering maar het voelt oprecht. Hele kleine kinderen kunnen toch niet bewust aan public relations of diplomatie doen, maar ze wuiven ons geloofwaardiger toe dan Sinterklaas. Tot onze verbazing leiden de kleurrijke, stoffige, overbevolkte straatjes naar een Rwandees Wijnegem shoppingcenter. Een mierennest van kraampjes en mensen, hier en daar onderbroken door een trabanterig busje, dat doet alsof er niets in de weg staat, en als ik het zo ondelicaat mag zeggen, stuitende armoede.

Er worden ons twee duidelijk erg zieke teenagers aangeboden ze doen een knuffelritueeltje. Het Lourdesgeloof wil hier dat een vreemdeling omhelzen genezend werkt. Ik zie de beterschap niet meteen. Ik voel me een Arts Zonder Garantie. Anneke vindt stoffen om kleren mee te maken waar je in België al lang weer spijt van hebt. Ik vind zelfs iets wat ik voor het gemak een Fnac noem: een hutje waar een Rwandese PC-tovenaar eender wat voor je downloadt. Gewone platen of dvd's, daar doen ze niet aan, maar zijn handeltje is hoogtechnologisch vergeleken bij de straatjongens die interessant staan te doen met speelgoed-gsm's. Ze wisselen nummers uit met onze dochters, in het paralleluniversum van de onzin.

Het nationale gerecht is hier patatjes met patat op een bedje van aardappelen, de roodborstjes zijn hier geel, vrouwen kunnen hier een veelvoud van zichzelf (namelijk twee) handsfree op het hoofd balanceren, de reclame bestaat hier uit muurschilderingen en de zilverrug-gorilla’s laten we voorlopig met rust want ze zijn niet het doel van ons “even naar de evenaar”. Net voorbij de evenaar zelfs want de maan is hier in banaanstand een horizontaal lachmondje, bij ons staat een banaanmaan altijd verticaal.

Geen Bananasplit dus, echt Rwanda, morgen meer. Bart