Missie Totale Heupprothesen Hôpital Paul VI Ouagadougou , Burkina Faso.

Starring: Jan Noyez, Wim Bruyneel, Katie Truyens en Lieven Dossche

Een multicultureel gezelschap uit West Vlaanderen, Noord Frankrijk, Australië en ‘t Stad

7 december 2010, eerste werkdag.

Raadplegingen vanaf 8 uur ’s morgens. Zoals ieder jaar is er veel volk. Kleurrijke mensen, de meeste met heupaandoeningen. Het is reeds het 7de jaar op rij dat we met min of meer hetzelfde team artsen- verpleegkundigen naar Ouagadougou, Burkina Faso reizen om er patiënten met heupproblemen heelkundig te behandelen, meestal door middel van een heupprothese. Logistiek is het een wat moeilijke zending. Het vergt veel voorbereiding gezien de nood aan veel chirurgisch materiaal en heupprothesen.

Gelukkig hebben we een fantastische Burkinabese counterpart, Windemi Ouedraogo, die alles ter plaatse goed voorbereid. Windemi heeft ons enkele maanden terug een CD opgestuurd met een samenvatting van de dossiers en roentgen opnames van de patiënten. Lieven en Jan, de 2 orthopedische chirurgen hadden zo de mogelijkheid zich goed voor te bereiden en het nodige chirurgisch materiaal vooraf te selecteren. Er werd reeds een preoperatief dossier opgemaakt, die nu vervolledigd na klinisch onderzoek tijdens de consultatie. Al de patiënt uiteindelijk definitief in aanmerking komt voor een operatieve procedure wordt hij/zij nadien geëvalueerd door Wim, onze anesthesist, en zijn medewerkers. Ondertussen baant Katie, onze orthopedische instrumentiste zich een weg door de talrijke toegestuurde colli’s met orthopedisch materiaal en prothesen. Op het einde van de dag staat alles netjes op zijn plaats gerangschikt.

“La liste est pleine”, en ook ons hoofd is vol. We voelen ons zoals gisteren in het vliegtuig. Eerst was één van de motoren stuk. Deze motor zou worden hersteld. Uiteindelijk blijkt dat deze herstelling niet direct ter plaatse kan uitgevoerd worden. Air France zal een ander toestel voor ons zoeken. Iedereen moet het vliegtuig verlaten. Wachten. Een broodje en een drankje op kosten van Air France. “Slechts één broodje” protesteert een noorderbuur. Inchecken op het andere vliegtuig. Maar dan sneeuwt en vriest het hevig. De vliegtuigen staan in wacht rij voor de “décongelateurs”.

Zoals onze patiënten nu in de rij wachten om ons te raadplegen. Het is bijna valavond en de raadplegingen gebeuren nu aan een vlugger tempo. “Le suivant”. Ook worden de patiënten nu simultaan gezien door verschillende artsen in éénzelfde lokaal. Verwarring en kakofonie zijn troef. Toch was het plan goed en was de raadpleging goed georganiseerd. Enkel op het einde loopt het wat fout door het teveel aan niet ingeschreven patiënten. En onze operatielijst staat al vol. Maar zo krijgt de operatielijst voor volgend jaar reeds vorm.

Soms wordt een planning  gewijzigd in volle actie. Opnieuw een parallel aan gisteren. Onze vliegroute werd toen in volle vlucht plots veranderd. De tussenlanding in Niamey werd midden in de vlucht geschrapt om zo direct door te vliegen naar Ouagadougou. Voor ons een groot voordeel, maar niet voor de reizigers op weg naar Niamey.

Het is nu donker en zes uur. Wat een drukke dag. Eerst een bezoek aan de president van de ordre des médecins van Burkina Faso. De président in een mooi zwart gestreken maatpak met vlekkeloos wit hemd en goed passende zwarte das. Wij eerder van het casual type. Na de nodige plichtplegingen krijgen we toelating geneeskunde uit te voeren in Burkina Faso. De officiële documenten worden ons later toegestuurd.

En we verrichten onmiddellijk goede geneeskunde. Een honderd tal patiënten worden grondig geëvalueerd door een vijfschaar van doktoren. Hamvragen zijn telkens: is een operatie technisch mogelijk en voldoet de patiënt wel aan onze criteria om in aanmerking te komen voor een operatie. We denken hierbij aan “ niet te oud”, “ niet te jong”, “ voldoende normaal hemoglobine” …..Vooral de laatste vraag is merkwaardig daar we dit nooit vragen aan onze patiënten in België. In Burkina Faso daarentegen weten de meeste heuppatiënten hun hemoglobine fractie wel. Sikkel cel anaemie komt hier namelijk frequent voor en deze aandoening kan leiden tot heupproblemen door een avasculaire necrose. Als er een bepaalde fractie hemoglobine overweegt of tekort is kan dit aanleiding geven tot belangrijke verwikkelingen.

Het is donker als we het ziekenhuis verlaten. Druk verkeer, brommers, stof … en we zijn allen moe. Katie oogt het frist niettegenstaande haar lange vliegtuigreis vanuit Perth- Australië over Singapore en Parijs naar Ouagadougou. Zij verdient ongetwijfeld de eerste prijs voor de meest idealistische vrijwilliger van AZV.

Ons avondmaal nuttigen we “ thuis” bij Gracias. Een grote frisse pint en poulet Gracias met pommes frites en aloco. Wat kan het leven mooi zijn na een lange dag werken.


8 december 2010, eerste operaties

CMA Paul VI, gelegen in het noordelijk deel van Ouaga. Onze lokale counterpart Windemi is nog goed bij de les en groet ons in het West Vlaams: “Ouest”.

En dan verder: comment va la famille, les enfants, madame… en dan zijn wij aan de beurt. Alles gaat goed, met ons en de familie en het werk et vous? Klaar met de plichtplegingen en dan aan het werk. Om 15.30 hebben we drie heupprothesen geplaatst. Allemaal vlotte en correcte procedures. Onze missie is goed begonnen. Nu zo verder doen.

De avond brengen we door in Villa Sikandra bij Jean Jacques. Diner op het terras op de eerste verdieping onder een prachtige sterrenhemel en een sikkelvormige maan. Mozart als achtergrondmuziek. Wat een contrast met de wereld rondom ons. Maar het leven staat bol van tegenstellingen en ongelijkheden. Het gaat erom tevreden te zijn met wat we hebben en doen. En daar slagen we nu perfect in. Schitterende verstandhouding onderling en met de lokale mensen. Het is trouwens reeds de zoveelste missie samen. Dit geeft een samenhorigheid met een grote gemeenschappelijke deler. Een liefde voor deze stoffige en drukke stad, voor de Burkinabezen en ook de hoop dat we door onze zending de levenskwaliteit van een kleine groep mensen kunnen verbeteren.

9 december, vroeg op

Het was een nacht met veel lawaai. We hebben de indruk dat er nu meer vliegverkeer is dan de voorbije jaren en het vliegveld ligt omzeggens naast ons verblijf. Om 5 uur  ’s morgens roept de Muëzin ons op tot gebed. Enkele ogenblikken later luiden de klokken van de kathedraal. Zo ben ik op tijd wakker voor mijn eerste loop in Ouaga. In de eerste schemering is het nog lekker fris en is aangenaam lopen rond de barrage van Ouaga. In mijn singlet outfit ben ik in schril contrast met de dikke jassen, sjaals en mutsen van de lokale bevolking.

Vandaag opnieuw drie heupprothesen geplaatst. Technisch moeilijke gevallen. Gelukkig is er airco in de operatiezalen, buiten is het zeer warm.

’ s Nachts koelt het af nu tot 15 ° C. Vraiment l’ hiver. Très froid.

Vandaag goed gewerkt. Iedereen tevreden.

11 december, le diner

Diner chez Juliette, cuisine le plus Créole d’ Ouagadougou. Juliette vindt ons gezelschap atypisch in alle opzichten. Jonge mensen die op zaterdagavond niet gaan dansen. Ook de naam van onze organisatie is haar onbekend en vindt ze wat hilarisch: “Médecins sans vancances”. We beloven één van de volgende avonden terug te keren.