Dr. Jean Van Hauwaert, pediater, gaat al sinds 1999 mee met Artsen Zonder Vakantie. Na 10 missies maken wij het bilan op van zijn werk als kinderarts.

Hoe was jouw eerste AZV-missie?

De eerste keer dat ik naar Afrika ben vertrokken ging ik naar Kinshasa, Kongo. Het was in het kader van een 'Atelier de Perfection' dat in de hoofdstad werd georganiseerd door professoren van de Universiteit. Het objectief was om theoretische vorming te geven aan artsen uit het binnenland. Ik merkte al gauw dat zonder praktijkbegeleiding het heel moeilijk is om opleiding te geven. Naast een grote nood aan kennis, is er zo'n grote nood aan materiaal en infrastructuur...

Wat is de drijfweer om jouw jaarlijkse vakantie aan AZV te geven?

Na die eerste missie in Kinshasa wou ik vooral weten hoe de artsen in de praktijk de kinderen behandelen met de weinige middelen die ze hebben. Hoe kunnen zij werken en zich redden zonder de meest elementaire noden als zuurstof, stromend water en hygiënische bedden? Vooral als je aan al die zware ziektes denkt: Tuberculose, HIV, Malaria, Ondervoeding,....

Mijn eerste terreinervaring in een Afrikaans ziekenhuis heeft mij zo aangegrepen dat ik dacht: ik kan hier voor de Afrikaanse artsen en verpleegkundigen zo veel van mijn kennis en ervaring delen, dit moet ik vaker doen. Zeker als ik sommige van die kinderen in het ziekenhuis zag: ze waren aan het einde van hun Latijn, hun lichaampjes afgeleefd...in hun ogen het toppunt van aanvaarding na extreem lijden. Zoiets vergeet je nooit meer.

Welke projecten heb je bezocht en wat is blijven hangen?

Na Kinshasa, Congo ging ik naar Benin, Rwanda en Tanzania. Elk land heeft zo zijn eigen cultuur en gewoonten, maar over het algemeen zijn er wel overeenkomsten

• gebrek aan opvang voor pasgeboren kinderen = geen uitgebouwde dienst neonatologie
• geen kennis over het intensief verzorgen van kinderen (beademing, reanimatie, opvangen van shoc-toestanden, vloeistoffen toedienen via bot)
• weinig technische middelen of gebruik ervan (labo, radiologie)
• ook al zijn er geen hongersnoden, overal zie je een ontstellend aantal ondervoedde kinderen

Ook vinden de Afrikanen bij elk AZV-project het aangenaam dat zij steeds betrokken worden in de uitwerking van het project: zij mogen zelf vragen wat ze het hardste nodig hebben en wij proberen hen dat te geven.

Wat zou jij AZV aanraden op basis van jouw ervaringen?

Ik moet zeggen dat ik al na de eerste échte ziekenhuis-missie een gemis voelde dat ik zelf niet kon oplossen. Als pediater merk je al gauw je beperkingen als je niet kan rekenen op een goed labo. Zonder een labo tast je in het duister als je kinderen concreet wilt gaan behandelen: geef ik vocht met Kalium of is er geen Kalium tekort? Het is zo belangrijk om te weten of je patiëntje malaria heeft of niet!

Daarom ben ik heel blij dat ik de laatste 3 missies in Tanzania steeds heb kunnen rekenen op een laborante. Ik zou niet meer weten hoe ik goeie opleiding kan geven, hoe ik kinderen kan redden als ik geen steun heb op het gebied van labo.

Wat is het mooiste succes verhaal uit jouw AZV-carrière?

Ik heb er wel velen, maar ik wil alleen deze 3 gevallen in herinnering brengen:

Niota was een meisje van drie dat door drinken van een brandend gif een volledig beschadigde slokdarm had. Wij vonden haar in het ziekenhuis van Kigali, Rwanda. Haar slokdarm was zodanig verkleefd dat zij niet meer kon eten of drinken...Zij was ten dode opgeschreven. Alleen een operatie kon haar redden. Dank zij AZV en steun vanuit een andere ONG kon zij worden geopereerd in een gespecialiseerd Zienkenhuis in Afrika. Ze is nu een gezonde jongedame!

En ook Safi balanceerde op het randje van de dood. In het ziekenhuis van Tosamaganga, Tanzania, heeft men door gebrek aan middelen en klinische ervaring geen correcte diagnose gemaakt. Tijdens de zaalronde met de lokale artsen, herkende ik de symptomen van een darminvaginatie (een stuk darm dat in elkaar schuift waardoor het stilvalt en zelfs kan afsterven). Zonder de juiste diagnose hadden we Safi niet kunnen redden want ze moest dringend onder het mes. Dit was meteen ook een wijze les voor de lokale artsen. Safi werd beter, en genas na enkele dagen reeds!

Asunta is 3 jaar. Dit meisje lijdde aan ademnood en werd behandeld voor longontsteking. Bij het klinisch onderzoek bleek al gauw dat we te doen hadden met een zware asthma-crisis en ademnood. Zij werd behandeld met het materiaal dat werd meegebracht en dat tot nogtoe nooit werd gebruikt in het ziekenhuis van Tosamaganga. Voor dat kind was het een grote opluchting en bevrijding van haar lagdurende ademnood. De gelaatsuitdrukking na haar beterschap spreekt boekdelen!

Wat is jouw grappigste ervaring bij het botsen van de Europese met de Afrikaanse cultuur?

Grappig was bijvoorbeeld het aanbrengen van een slijklaag op het voorhoofd van het kind om bepaalde ziekten (zelfs HIV) te voorkomen. Maar cultuur botsingen zijn niet altijd even grappig. Soms is het pijnlijk het verschil in cultuur te ervaren, zoals in Benin waar te vroeg geboren kindjes en tweelingen genegeerd worden omdat zij behekst zouden zijn!

Toch moeten wij samen met AZV proberen respect te houden voor ieders cultuur en gewoonten en nooit trachten onze eigen visie op te dringen. Ik wil mij verder blijven inzetten voor de kinderen, zij zijn de toekomst, ook in Afrika.