woensdag 25 februari 2009. 

Normaal zouden we lopen naar het ziekenhuis. Altijd fijn om al die bedrijvigheid bij  de aanvang van een dag mee te maken. Truckers staan klaar om weer te vertrekken, vrouwen trekken masaal naar de markt of naar hun klein winkeltje in een van de zijstraatjes, schoolkinderen in uniform, busjes die passagiers ronselen en wij, wazungu, nagestaard en begroet. Maar vandaag staat er onverwacht een auto klaar om ons op te pikken. Dus goed op tijd op de dagelijkse briefing en niet nat geworden. 

De nachtdienst wordt overlopen, interessante punten worden besproken, discussies uitgelokt.  Ik voel me in mijn nopjes, kan veel doen, veel uitleg geven, veel bereiken. De Afrikaanse collega’s staan open voor info. Bij aankomst voelde ik reeds een positieve drive. Een enorme vooruitgang sinds vorig jaar. De standaardprocedures die we in november samen maakten worden gebruikt. Ze zijn er zelfs fier om, zelfs andere ziekenhuizen hebben er interesse in. Doet deugd. Ook door de overheid worden richtlijnen aangereikt, en gevolgd. Naast onze flowcharts tegen de muur, prijken nu ook anderen. Een tof zicht.

De vroedvrouwen deden ook hun best om alles ordelijk en proper te houden ;-) De aangebrachte labels, met wat hoort waar, hebben duidelijk hun doel bereikt. Het verschrikkelijk, oud, afhellend en inefficient verzorgingskussen (plank) heeft definitief plaats geruimd voor mijn nieuw exemplaar. De ruimte wordt nu vrijgehouden voor de opvang van de baby, zuurstofconcentrator bij de hand. Jammer dat het enige aspiratietoestel het niet doet (sinds 7 december !!!). Na enige inspectie lukt me het te herstellen. Oef!!!  

Voor mij heeft de dag heel wat in peto. Drie bevallingen, waarvan een expulsie van een mors in utero (dode baby) op 28 wkn.  Drie sectio’s, de baby’s worden in slechte conditie (hypoxie) geboren en dienen gereanimeerd te worden. Morgen neem ik de laptop met powerpointpresentatie ‘reanimatie van de pasgeborene’ mee. Oefenpop baby Anne zal weer door iedereen blij verwelkomd worden. 

Een ‘small for date’ baby van 1900 gr geraakt maar niet opgewarmd.  Hypothermie, nog een punt om aan te werken. Digitale thermometers,  nooit eerder gezien laat staan gebruikt. Ik bracht er een paar mee.Het meest ongewone is dan wel de opname van een bevallende moeder met gedragsstoornissen (star voor zich uitkijkend, ze neuriet enkel constant liedjes) Eerste diagnose : psychose.  Tot de bloeddruk genomen wordt ( 170/120) en een behandeling gestart wordt voor pre-eclampsie. Alles wordt in gereedheid gebracht voor een spoedsectio maar helaas blijven convulsies niet uit. Het duurt ontzettend lang voor de baby zelfstandig ademt. Hij blijft heel slap en onderkoeld. In de nacht overlijdt hij.

Donderdag 24 februari. 

Er is vanochtend niet veel beweging op verloskamer.  Gelukkig maar want de hele voormiddag wordt gevuld met briefing en meeting van de vroedvrouwen/nurces. Eise geeft ook een voordracht over ‘Antenatal en perinatal death’. Wereldwijd sterven jaarlijks 4 miljoen kinderen tijdens de eerste levensmaand (eerste levensweek sterven driekwart hiervan), en een gelijk aantal doodgeboortes.   Dit grootendeels in sub-Saharisch Afrika. De milleniumdoelstellingen  betrachten dit cijfer tegen 2015 fors te doen dalen. Ook al zou vanaf nu alles op alles gezet worden, het ziet er niet naar uit dat dit behaald wordt.

Hoe bevallen van een mors in utero (dode baby) ? Inductie van de arbeid door oxytocine versus misoprostol. De discussie volgt. Stof voor nog een protocol!  Na de middag wordt een zwangere opgehaald door het ziekehuisvervoer in een verder afgelegen dorp. Reden : ‘prolonged labour’ ofte langdurige arbeid, sinds eergisteren, met vermoeden van ‘obstructed labour’. Een negende kindje, zeven in leven. Als je in Afrika vraagt hoeveel kinderen je hebt, volgt er onmiddellijk achter : zoveel in leven. Heel frapant voor ons maar hier zo gewoon.

De dame is op het nippertje aan een sectio kunnen ontsnappen en is bevallen van een wolk van een baby. Iedereen blij. In de namiddag zou ik een powerpointpresentatie geven maar wegens het wegvallen van elektriciteit is dit in ’t water gevallen. Morgen dan maar.  We worden nog verrast door de geboorte van een tweeling. Vooraf ongekend. Heel gewoon, want in Afrika worden de zwangeren niet zo intensief gevolgd. Wel effe schrikken maar dubbel zo fier. Een vierde zwangerschap, geen enkel kind in leven, en HIV +.

De laatstgeborene levert ons wel wat extra werk. Hij wil maar niet starten met ademen. Nogmaals een ‘demonstratie van de reanimatie van de pasgeborene’. Fijn dat Eise toevallig Ward 2 komt binnengewandeld. Alle hulp welkom. Thanks! Erg gerust in een goede afloop zijn we niet. Ontzettend blij zijn we dan ook als we de volgende dag horen dat de baby het goed maakt.  

Vrijdag 25 februari.

Today is cleaning-day ! Ik sta bijgevolg stand-by in verloskamer. Ik merk dat ze me wel vertrouwen, laten me alleen bevallingen doen en hechten. Ze staan niet echt te springen om bevallingen te doen, en zeker geen HIV+ dames. Het is zo een routine voor hen. Wel fijn voor me!  Tuurlijk zijn ze in de buurt en stel ik constant alles in vraag. Voortdurend laten nadenken en anticiperen op de situatie die zich voordoet. Lijkt moeilijk voor mijn Afrikaanse collega’s. Ze wijken niet af van hetgeen hen opgedragen wordt, denken niet verder na, voorzien geen mogelijke moeilijkheden of screening van risicogevallen. 

Eise maakt een praatje over ‘Obstructed Labour’ en de ventouse wordt getoond. De afgelopen jaren werden geen geassisteerde bevallingen gedaan. Het toestel is een paar jaar geleden stukgegaan en niet vervangen. Ook denkt men dat het teveel schade toebrengt aan de baby.  Gewoon bevallen of sectio is de regel. Ook hier stijgt het aantal sectio’s. In veel gevallen zou er ons inziens een andere oplossing mogelijk zijn. Al was het enkel gecontroleerde stimulatie met oxytocine tijdens de arbeid of ventouse voor het laatste stukje van de uitdrijving. De artsen zijn alvast geinteresseerd, nu nog geschikte kandidaat-bevallenden vinden ter demonstratie.  

Vandaag een mooie, hartverwarmende bevalling bij een jong meisje, 17 jaar.  Een lange arbeid, moederziel alleen en ontzettend bang. Wil zich ook niet laten onderzoeken. Ook al spreek ik geen kiswahili, met een paar woordjes en uitgebreide lichaamstaal bouw ik een vertrouwensband op. Brian wordt geboren en onmiddellijk skin-to-skin gelegd. Een stralende mama en warme baby ! Later komt de grootmoeder me uitbundig bedanken. Ontzettend blij en opgelucht.  De hele dag loopt ze rond het gebouw, probeert af en toe een glimp op te vangen van haar dochter. Ja, vrouwen bevallen hier alleen, geen ondersteuning van familie, laat staan van de partner. Niet toegestaan ! Kunnen wij ons niet voorstellen... 

Een van de patienten voelt zich niet zo goed. Ze moet een bloedtransfusie en doet hierop een reaktie. Parameters ? observatie ? procedure ? Unknown ! Ondertussen ontferm ik me ook over de baby. Hij is gedeshydrateerd, uitgedroogd want mama heeft geen melk. Manueel afkolven levert niks op. De familie is niet arm en zorgt voor kunstvoeding. Heel duur ! Niemand van de vroedvrouwen weet hoe de pap klaar te maken want dit is uniek.  De instructies basishygiene en regel van drie dan maar bovengehaald en een demolesje gegeven. Ik voelde me even in Belgie, in de melkkeuken met een paar leerlingen. De baby deed het prima bij de cupfeeding. Hij klaarde meteen op. Maandag was het dan ook niet fijn te horen dat de baby dit weekend overleden was. Pole mama! Een kostbare baby, mama 32 jaar en geen baby in leven.